هنرمند بزرگی که در بین 100 هنرمند برتر قرن جای دارد
جمعه 20 مهر ماه سال 1386
یادداشتی برای آیندگان
کارنامه کوتاهی از برترین هنرمندان یکصد سال گذشته ایران برای نسل آینده
سخنی با نوجوانان
دکتر میکائیل خسروی عضو هیئت مدیره کانون نظرسنجی پاسارگاد
چه بسا بسیاری از شما هنوز حتی نام بزرگان هنر و فرهنگ مان را نشنیده باشید لذا برای یاد آوری و ذکر خیر بزرگان فرهنگ و هنر ایران به اجمال نگاهی و اشاره ای کوتاه دارم بر دستاوردهای آنها .
۱- کمال الملک = "محمد غفاری "نقاش بزرگ اواخر قاجاریه ، صاحب اثر تالار آینه (که بسیاری معتقدند هنوز اثر نقاشی به این زیبای خلق نشده است) چندین شاگرد او جزو صد هنرمند برگزیده قرن هستند از جمله استاد مرحوم ابوالحسن خان صدیقی و استاد مهدی سجادی ، نقاش مقیم پاریس .
2- اُُرد بزرگ = طنزآرای برتر ایرانی صاحب اثر جهانی " یادت همچنان باقیست " هنرمندی وطن پرست بوده که تا کنون صدها کاریکاتوریست تربیت نموده است اولین کتاب آموزش طنزآرایی ایران را نگاشته است در مورد او کتابهایی نگاشته اند از جمله " برآیند " که حاوی سخنان حکیمانه اوست و " قاره کهن " که تفکر اجتماعی و تاریخی اش را نشان می دهد کتاب "برانگیختگان " نیز در مورد همانندیهای فکری ارد بزرگ با فردریش نیچه و جبران خلیل جبران است .
3- استاد ممیز = پدر گرافیک نوین ایران ، او با شناخت هنر مدرن و تلفیق آن با سمبولهای تاریخی ایران توانست گرافیک ایران را بومی کند او اولین کتابهای آموزشی این هنر را در ایران نوشت و شاگردان بسیاری تربیت کرد
4- ابوالحسن خان صدیقی = سازنده زیباترین اثر مجسمه سازی تاریخ ایران (مجسمه نادر شاه افشار )، صاحب اثر جاودانه مجسمه فردوسی ، و صدها اثر ماندگار دیگر، سفرای دیگر کشورها پیشتر لقب میکلانژ شرق را به او داده اند
5- هوشنگ سیحون = طراح اثر جاودانه آرمگاه حکیم عمر خیام که به اعتقاد بسیاری زیباترین بنای یادبود عصر حاضر بوده است البته بناهای دیگری همچون بوعلی سینا در همدان و کمال الملک در نیشابور و آرامگاه نادرشاه افشار از دیگر آثار ماندگار استاد است شاگردانش به او لقب "مرد بناهای ماندگار" را داده اند
6- مسعود کیمیای = سازنده فیلم قیصر که به اعتقاد بسیاری از منتقدان سینما همچنان بهترین اثر تاریخ سینمای ایران است فیلم دیگر او یعنی گوزنها شاید تنها فیلمی باشد که در تاریخ سیاسی ایران نیز نامش درج شود چرا که هنگام دیدن این فیلم در سینما رکس آبادان 400 نفر زنده زنده در آتش سوختند ، و راز قتل آنها همچنان جزو ابهامات تاریخ است
7- مهدی اخوان ثالث(م.امید)= صاحب اثر زمستان که شاید کمترین ایرانی فرهنگ دوستی آن را نشنیده و یا حفظ نباشد این شعر به اعتقاد همگان بهترین شعر نوی تاریخ معاصر ایران است اخوان توانست موج تجدد در شعر را با غنای شعر کلاسیک ایران تلفیق کند و به اعجازی قدرتمند در کلام دست یابد
8- صادق هدایت = پدر رمان نویسی مدرن ایران او صاحب اثر جهانی بوف کور است که تاکنون به دهها زبان زنده جهان ترجمه شده است دلایل تراژدی مرگ او همچنان در پرده ابهام است او صاحب دهها نوشته و رمان بوده که بسیاری از آنها در حال حاضر حالت مرجع را دارند و تعدادی هم منبع الهام نمایشنامه نویسان و دست اندرکاران عرصه سینما شده است
9- بهروز وثوقی = بازیگر خوش سیمای دهه پنجاه ایران او با فیلم قیصر جاودانه شد البته بازیهای او در فیلمهای دیگری همچون رضا موتوری ، سوته دلان و گوزنها نیز جزو شاهکارهای تاریخ سینما محسوب می شود
10- کاوه گلستان = عکاس صحنه های درگیری و تغییر نظام سیاسی در ایران ، او صاحب ماندگارترین عکسهای تاریخ انقلاب سال 1357 است آثاری که در پشت خود شجاعت و حس مسئولیت عکاس را نشان میدهد مسلما کتابهای تاریخ آیندگان با آثار او زینت خواهد شد
11- حسن شماعی زاده = تقریبا اکثر آهنگهای زیبای خوانندگان پاپ دهه پنجاه و شصت ایران را او ساخته است با ساخته های او بسیاری ستاره شده اند و چون از او دور شدند افول کردند آثار میهن پرستانه او شاید هیچ وقت دیگر تکرار نشود آنهای که با موسیقی پاپ آشنایی دارند قدرت تسلط او را، بر سازها و همچنین فولکلور نواحی و مناطق مختلف ایران را می ستایند
12- استاد شجریان = او قافله سالار موسیقی سنتی ایران در دو دهه گذشته است او توانست موسیقی سنتی در حال نابودی ایران را از دل تاریخ بیرون کشیده و با حفظ ویژه گیهای آن در قالبی منظم و منطقی دوباره به عرصه وارد کند بی تردید او مسلط ترین هنرمند موسیقی سنتی حال حاضر ایران است البته چالش او با غول رسانه ای ایران یعنی صدا وسیما ، سالها او را در کانون توجه فرهنگ دوستان قرار داده بود
13- استاد کابلی خوانساری = کسی که توانست به تنهای خط شکسته نستعلیق ایران را احیا کرده و قوانین و نظمی مدرن به آن بدهد هرچند او تقریبا در حاشیه خوشنویسان دولتی ایران قرار گرفته است اما توانسته بهترین شاگردان شکسته نویس ایران را تربیت کند به واقع او صاحب جایگاهی است که در صدها سال است کسی نتوانسته بود پر کند
در پایان یاد آوری یک نکته را ضروری می دانم و آن مطلب این است که اگر ستارگان آسمان هنر کشورمان را نادیده بگیریم آنگاه چیزی برای اثبات هویت ایرانی خود نخواهیم داشت ! .
در تمام اعصار ، هنرمندان پیشرو حافظان مرزهای فرهنگی کشور بوده اند و چه بسا در حال حاضر کشورها و قومیت های خود ساخته ای باشند که با ابزار هنر برای خود تاریخ ! و فرهنگی نوین می سازند و تاسف بارتر آنکه ، بسیاری از جوانان ما آن فرهنگ های کذای را عین حقیقت می پندارند و متاسفانه بزرگان فرهنگ خویش را منکر...
در ردیف ۳۴ برگزید گان بزرگترین نظرسنجی جامع ، تاریخ هنر ایران قرار گرفته است در این نظر سنجی بیش از 5000هزار نفر از عموم مردم ایران شرکت کرده اند و نتایج آن بشکل آنلاین بر صفحه هات اینترنتی قرار گرفته و بجز 8 نفر از زُبده ترین وبلاگ نویسان کشور حداقل 65 وبلاگ نویس دیگر بر کل انجام نظر سنجی و شمارش صحیح آرا نظارت کامل نموده اند.و اما مطالبی در مورد این هنرمند برجسته :
مریم زندی متولد دیماه 1325گرگان لیسانس حقوق و علوم سیاسی از دانشگاه تهران انتشارات: ترکمن و صحرا، مجموعه عکس، 1362تهران. تکچهره نویسندگان در کتاب آنتولوژی داستاننویسی در ایران. از 1921تا 1991انتشارات میج واشینگتن، .1991 چهرهها ( )1سیمایی از ادبیات معاصر ایران، 1372تهران. چاپ دوم 1377تهران. چهرههای ( )2سیمایی از نقاشان معاصر ایران، 1373تهران. چهرههای ( )3سیمایی از هنرمندان سینما و تئاتر معاصر ایران، 1376تهران. عکاسی، کتاب نقاشی روی عکس، کار مشترک با ابراهیم حقیقی، 1380تهران. از سال 1379هر ساله چاپ و نشر انواع کارت پستال و تقویم در زمینههای مختلف، (پرتره هنرمندان، طبیعت، زنان، کودک، حیوانات). نمایشگاهها: 1352سیاه و سفید«، گالری قندریز، تهران انفرادی 1353بازیهای آسیایی«، عکسهای رنگی، گالری قندریز انفرادی 1355سیاه و سفید«، پنتاکس گالری، لندن گروهی 1357زن همگام انقلاب«، دانشکده هنرهای زیبا، تهران انفرادی 1357گزارشی از انقلاب«، باغ فردوس - وزارت کار، تهران گروهی 1358صورت و سنت در ترکمن صحرا«، عکسهای رنگی موزه نگارستان، تهران انفرادی 1360کودک، ایمان، رهایی«، نمایشگاه جهانی عکس موزه هنرهای معاصر، تهران گروهی 1368چهرههایی از ادبیات معاصر ایران« انفرادی نمایش خصوصی، تهران 1369چهرهپردازی«، موزه هنرهای معاصر، تهران گروهی 1370چهارمین نمایشگاه سالانه عکاسی ایران« گروهی موزه هنرهای معاصر، تهران 1371چهرههای ادبیات معاصر ایران« انفرادی دانشگاه جرج واشینگتن، واشینگتن 1372چهرههای نقاشان معاصر ایران«، نگارخانه برگ، تهران انفرادی 1374چهره تازهای از ایران«، گالری عکس سنتاتین، انفرادی 1374نقاشی روی عکس«، کار مشترک با ابراهیم حقیقی انفرادی گالری گلستان، تهران 1377منتخب پرترهها«، گالری گلستان، تهران انفرادی 1377نگاهی تازه به طبیعت«، گالری 7ثمر، تهران انفرادی 1381شیشه و رنگ«، آثار شیشهای گالری گلستان، تهران انفرادی 1382شیشه و رنگ«، آثار شیشهای گالری گلستان، تهران انفرادی
24 عکس از کتاب سیمایی از ادبیات معاصر ایران را می توانید در کارگاه ببینید.(روی عکس کلیک کنید)
فال گل مینا یک روز اینجا نخواهد بود تو نخواهی آمد من اینجا نیستم گلهائی که ساقههایشان را با دقت کوتاه کردیم که بیشتر عمر کنند، سالهاست که پوسیدهاند. انارها، که برای زیبائی و رنگشان، آن همه جستجو کردیم، دیگر نیستند و نمیدانیم رنگشان در کدام فضا جاریست. باغ گل، بازار گل، بازارهای گل آن بازار آشنا و محبوب زیر نگاههای جستجوگر و پر اشتیاق ما، چه شد؟ - چه شدند؟ نگاههای ما کجا هستند؟ آن مرد آلوفروش، در کدام لحظه قطعی، دیگر نبود؟
آن یار و همراه جوانی که کتابهای بسیار خوانده بود و برایم از پابرهنهها و سیاست میگفت، چه شد؟ حرفهایش در کجا جاریست؟ این کودک تنهای محتاج کیست؟ مبارزه چه شد؟
و او که روی دیواره کوههای بلند برایش فال گل مینا گرفتم، آه، سالها و سالهاست که پوسیده. فال گفته بود که دوستش دارم. و مادرم با چشمهای مهربان و دهانی که همیشه برای زندگی فریاد میکشید، در محکومیت تنهائی و بیحرکتی، خودش را روی اسب سفیدش میبیند آماده پریدن در کودکی، و والی بر من که نمیدانم قلب بزرگ و پر از محبت پدرم، کی پوسید. او یک شب به من گفته بود: تنها مِهر است که میماند. میخواهم بدانم. میخواهم بدانم. مهر بیپایان پدر برای من، اکنون کجاست؟
و آن روز در شش سالگی معصوم و شاد میخواهم بدانم چرا نمیدانستم که آن عکاس خواهد پوسید، و اشیاء تاریکخانهاش میراث من خواهد شد؟
محبوبم! دستهای نوازشگرت کِی خواهند پوسید؟ آیا دستهای پوسیده، صورت پوسیده را نوازش خواهند کرد؟ پوسیدهها چگونه گریه میکنند؟ متوقف کن! ای شیوا، متوقف کن! میخواستم هر چیز را در »زندگیاش« متوقف کنم، میخواستم در عکسهایم زندگی کنم، با عکسهایم زنده بمانم امّا با دوربینم به هر چیز مرگی جاودانه بخشیدم، و در عکسهایم خواهم پوسید. دوربینم کجاست؟ کِی پوسید؟ میخواهم عکس بگیرم.
ای لحظههای قطعی، عکسهای من! ای لشگر چهرههای پوسیده! گلهای پوسیده! انارهای پوسیده! تقویمهای خاک شده، که در روزهایتان دیگر چیزی نیست، ذراتتان را باد به کدام دشتِ سبز پر از عشق و آفتاب خواهند برد؟ من آنجا هستم، شاد و جوان با دوربینم، پشت به آفتاب. در آغاز پوسیدگی. مریم زندی 81
Born on 10 January 1947 in Gorgan, Iran. She is a graduate of Tehran University’s School of Law and Political Science. Publications: Turkomans and Their Habitat, a protfolio.Tehran 1983 Stories from Iran, A chicago Anthology 1921-1991. Heshmat Moayyad (ed.). Mage Publishers, Washington D.C., 1991. Portraits (1), A Portfolio of Iranian Literati.Tehran 1993. Portraits (2), A Portfolio of Iranian Artists.Tehran 1995. Portraits (3), A Portfolio of Iranian Film and Theatre Celebrities. Tehran 1997. Akkashi (PhotoPaints), Tehran 2001. Calendars and Postcards in various themes Exhibitions: 1973 “Black and White” Qandriz Gallery, Theran solo 1974 “Asian Games”, Colour Qandriz Gallery, Theran solo 1976 “Black and White” Pentax Gallery, Londoon group 1978 “Woman in Step with the Revolution” Ministry of Labour and Bagh-e Ferdows, Theran solo 1978 “The Revolution: Eye-witness Reports” School of Fine Arts, Theran University, Tehran group 1979 “Form an Tradition in Turkoman-Sahra” Colour, Negarestan, Museum, Theran solo 1981 “Children, Faith, Liberation” An international exhibition,Museum of Contemporary Art, Theran group 1989 “Portraits from the Iranian Literary Scene” Private showing, Theran solo 1990 “Portraiture” Museum of Contemporary Art, Theran group 1991 “Portraits from the Iranian Literary Scene” 1991 “The IV Annual Exhibiton of Photographs” Museum of Contemporary Art, Theran solo 1992 “Portraits from the Iranian Literary Scene” George Washington Univerrity, Washington D.C. solo 1993 “Portraits of Contemporary Iranian Artists” Barg Art Galler, Tehran solo 1993 “L’Iran, a visage decouvert” Galerie in – Extremis, Saint Etienne, France group 1995 “Photograph - Painting”, with E. Haghighi Golestan Gallery, Tehran solo 1998 “The Selected Portraits” Golestan Gallery, Tehran solo 1998 “Nature” 7 Samar Gallery, Tehran solo 2002 “Colour and Glass” (The glass works) Golestan Gallery, Tehran solo 2003 “Colour and Glass” (The glass works) Golestan Gallery, Tehran solo
کمکم به عکسها که نگاه مىکنم، دیگر همه مردهاند، و یا کودکانِ پیر شدهاند! کمکم به عکسها که نگاه مىکنم، آفتابها قهوهاى شدهاند. دیگر هر عکس، یک لحظه نیست که مىمیرد، مرگ لحظههاست که جارى شدهاند. شمعدانىها آنقدر رنگ پریدهاند، که شاید، مرگ عکاس را دیدهاند. ۱۳۷۵ منبع مجله بخارا
